„Zimą centrala wybacza mniej niż latem. Jeden zatkany filtr albo zawieszony siłownik i po nocnym mrozie mamy problem na pół zakładu”. Tak mówi nasz technik po każdym październikowym objeździe. W hali produkcyjnej centrala pracuje często przez całą dobę, w kurzu, mgle olejowej i przy dużej ilości świeżego powietrza. Dlatego przegląd centrali wentylacyjnej przed zimą to nie formalność, tylko sposób na spokojny sezon. Poniżej opisujemy go krok po kroku, tak jak robimy to w zakładach. Szczególną uwagę poświęcamy elementom, które zimą zawodzą najczęściej. Są to wymiana filtrów w centrali, odzysk ciepła w centrali oraz nagrzewnica wodna w centrali razem z jej węzłem. Każda centrala wentylacyjna w zakładzie ma swoją specyfikę, ale kolejność prac jest podobna.
Spis treści:
Dlaczego przegląd centrali wentylacyjnej robimy przed mrozami
Latem awaria centrali oznacza zwykle za ciepłą halę. Zimą skutki są poważniejsze. Zamarznięta nagrzewnica potrafi pęknąć w kilka godzin, a woda z rozszczelnionego wymiennika zalewa maszynownię. W zakładzie z procesem dochodzi jeszcze podciśnienie w hali, kondensacja na zimnych powierzchniach i skargi pracowników.
Poza tym zimą centrala pracuje w najtrudniejszych warunkach. Różnica temperatur między powietrzem zewnętrznym a nawiewem sięga 35 do 40 K. Wtedy każdy brak w automatyce, każda nieszczelna przepustnica i każdy zabrudzony wymiennik od razu kosztują energię. Dlatego dobrym terminem jest październik i początek listopada, zanim nocne temperatury spadną poniżej zera na dłużej.
Przed pierwszym krokiem rozmawiamy z działem utrzymania ruchu. Pytamy o godziny pracy, udział świeżego powietrza i wymagane nadciśnienie w hali. Każda centrala wentylacyjna w zakładzie ma inne obciążenie. Lakiernia potrzebuje stabilnego nawiewu i czystego powietrza, a hala obróbki mechanicznej walczy głównie z mgłą olejową. Z kolei magazyn z rampami traci ciepło przy każdym otwarciu bramy. Te informacje decydują o tym, na czym skupi się przegląd centrali wentylacyjnej. Przeglądamy też historię alarmów ze sterownika i dziennik zdarzeń z BMS, jeśli zakład go prowadzi. Dzięki temu wiemy, które usterki wracają i od czego zacząć.
Krok 1: wymiana filtrów w centrali i spadek ciśnienia
Zaczynamy od pomiaru spadku ciśnienia na każdym stopniu filtracji. Nowy filtr wstępny klasy ISO Coarse ma zwykle opór 30 do 50 Pa. Do wymiany kwalifikuje się przy 150 do 200 Pa. Filtr dokładny klasy ePM1 startuje od 70 do 100 Pa, a końcowy opór to najczęściej 200 do 300 Pa. Wartości graniczne podaje producent na karcie centrali.
W zakładach produkcyjnych filtry brudzą się szybciej niż w biurowcach. Pył z obróbki, włókna i mgła olejowa zatykają je czasem w ciągu kilku tygodni. Dlatego wymiana filtrów w centrali przed zimą jest prawie zawsze konieczna, nawet jeśli ostatnia była wiosną. Przy okazji sprawdzamy uszczelki ram, bo nieszczelna rama przepuszcza brud prosto na wymiennik i nagrzewnicę. Same filtry kupuje klient, a my dobieramy ich klasę i wymiary.
Krok 2: odzysk ciepła w centrali
Odzysk ciepła w centrali zimą pracuje na pełnej wydajności. W wymienniku krzyżowym przy mrozie kondensat z powietrza wywiewanego może zamarzać. Dlatego sprawdzamy czystość lamel, drożność odpływu skroplin oraz działanie przepustnicy obejścia albo funkcji odszraniania.
W wymienniku obrotowym kontrolujemy pasek napędowy, szczotki uszczelniające i regulację prędkości obrotowej. Zmierzona sprawność temperaturowa poniżej 60% w wymienniku krzyżowym albo poniżej 70% w obrotowym to sygnał, że coś jest nie tak. Najczęściej przyczyną jest brud, rzadziej źle ustawione odszranianie, które otwiera obejście zbyt wcześnie.
Z kolei w centralach z glikolowym odzyskiem ciepła mierzymy stężenie glikolu i ciśnienie w obiegu. Przy zbyt rozcieńczonym czynniku wymiennik po stronie wyrzutu może zamarznąć przy pierwszych silnych mrozach.
Krok 3: nagrzewnica wodna w centrali i węzeł mieszający
Nagrzewnica wodna w centrali to element, który zimą ma największe znaczenie. Najpierw oglądamy lamele i czyścimy je od strony napływu powietrza. Następnie odpowietrzamy wymiennik i sprawdzamy, czy pompa węzła mieszającego pracuje bez hałasu i z właściwym wydatkiem.
Potem przechodzimy do zaworu trójdrogowego. Sterujemy siłownikiem od 0 do 100% i obserwujemy, czy zawór faktycznie się otwiera i zamyka. Zawieszony zawór to jedna z częstszych przyczyn zimnego nawiewu. Na koniec testujemy zabezpieczenie przed zamarzaniem: termostat kapilarny ustawiony zwykle na 5 do 6°C oraz czujnik temperatury wody powrotnej. W trybie czuwania woda w nagrzewnicy powinna mieć co najmniej 15 do 20°C.
W zakładach z parą technologiczną albo ciepłem odpadowym węzeł bywa zasilany z innego źródła niż kotłownia. Wtedy sprawdzamy także, czy po nocnym obniżeniu temperatury zasilania woda nadal dopływa do nagrzewnicy. Brak priorytetu dla centrali w kotłowni to częsta przyczyna porannych alarmów.
Jeśli centrala ma także chłodnicę wodną, a zimą nie chłodzi, ustalamy z klientem jedną z dwóch dróg. Pierwsza to spuszczenie wody i przedmuchanie wymiennika. Druga to napełnienie obiegu glikolem o odpowiednim stężeniu.
Krok 4: wentylatory i automatyka w przeglądzie AHU
W sekcji wentylatorów sprawdzamy łożyska, drgania i prąd silników. W napędach pasowych kontrolujemy naciąg i zużycie pasów, a w wentylatorach EC odczytujemy błędy zapisane w sterowniku. Mierzymy też spręż i przepływ, żeby porównać je z projektem.
Następnie testujemy przepustnice. Przepustnica świeżego powietrza musi zamykać się szczelnie po wyłączeniu centrali, najlepiej siłownikiem ze sprężyną powrotną. Bez tego mroźne powietrze wpada do centrali w nocy i zamraża nagrzewnicę.
Na końcu symulujemy mróz. Wyzwalamy termostat przeciwzamrożeniowy, na przykład sprayem chłodzącym na kapilarze. Potem patrzymy, czy centrala zatrzymuje wentylatory, zamyka przepustnice i otwiera zawór nagrzewnicy na 100%. Sprawdzamy także, czy alarm trafia do BMS albo do zdalnego podglądu centrali.
Lista kontrolna: serwis centrali wentylacyjnej w zakładzie
Tabela zbiera najważniejsze punkty, które obejmuje nasz serwis centrali wentylacyjnej przed sezonem grzewczym. Możesz ją wykorzystać do odbioru prac.
| Element | Co sprawdzamy | Wartość odniesienia |
|---|---|---|
| Filtry wstępne | Spadek ciśnienia, uszczelki ram | Wymiana przy 150 do 200 Pa |
| Filtry dokładne | Spadek ciśnienia, klasa | Wymiana przy 200 do 300 Pa |
| Odzysk ciepła | Sprawność, odszranianie, skropliny | Krzyżowy powyżej 60%, obrotowy powyżej 70% |
| Nagrzewnica wodna | Lamele, zawór, pompa węzła | Woda w czuwaniu 15 do 20°C |
| Termostat przeciwzamrożeniowy | Test zadziałania | Nastawa 5 do 6°C |
| Przepustnice | Szczelność, sprężyna powrotna | Pełne zamknięcie po wyłączeniu |
| Wentylatory | Prąd, łożyska, pasy, spręż | Zgodność z projektem |
| Automatyka | Alarmy, czujniki, BMS | Alarm widoczny w sterowni |
Wyniki wpisujemy do protokołu razem ze zdjęciami. Przegląd centrali wentylacyjnej kończymy próbą pracy w trybie zimowym, czyli z pełnym otwarciem zaworu nagrzewnicy i odzyskiem na maksimum. Dzięki temu dział utrzymania ruchu wie, co zostało zrobione, a co warto zaplanować na kolejny postój. Jeżeli centrala współpracuje z agregatem freonowym, przydatny będzie też opis agregatu skraplającego do centrali. Gdy halę ogrzewa rooftop, zajrzyj do tekstu o tym, jak rooftop w hali produkcyjnej pracuje zimą. Klasyfikację filtrów według ISO 16890 i zalecenia dla central omawia stowarzyszenie Eurovent.
Zarezerwuj termin przeglądu przed mrozami. Zadzwoń pod numer +48 501 179 381. Podaj liczbę central, ich lokalizację oraz rodzaj odzysku ciepła. Możesz też skorzystać ze strony kontakt. Ekipy wyjeżdżają z Wałsnowa i Szczecina, a pracujemy od poniedziałku do soboty 8:00 do 16:00.
O co pytają działy utrzymania ruchu
Jak często robić przegląd centrali wentylacyjnej w zakładzie?
Co najmniej dwa razy w roku: przed sezonem grzewczym i przed latem. Centrala wentylacyjna w zakładzie pracującym na trzy zmiany wymaga zwykle częstszych kontroli niż urządzenie w biurowcu. Przy dużym zapyleniu filtry kontrolujemy częściej, nawet co miesiąc.
Czy przegląd wymaga wyłączenia centrali?
Na część prac tak, zwykle na kilka godzin. Dlatego planujemy je na przerwę w produkcji, weekend albo zmianę o mniejszym obciążeniu.
Kto kupuje filtry do centrali?
Filtry kupuje klient. My podajemy wymiary, klasę i liczbę sztuk po pomiarze spadku ciśnienia, a potem montujemy je podczas przeglądu.
Co zrobić z chłodnicą wodną, która zimą nie pracuje?
Trzeba ją opróżnić i przedmuchać albo napełnić glikolem. Woda pozostawiona w nieużywanej chłodnicy przy mrozie potrafi rozsadzić rurki wymiennika.
Po czym poznać, że odzysk ciepła w centrali pracuje słabo?
Po niskiej temperaturze za wymiennikiem przy normalnym wywiewie. Pomiar temperatur przed i za wymiennikiem pozwala policzyć sprawność i porównać ją z kartą urządzenia.
